Γεώργιος Αβέρωφ

ΘΩΡΗΚΤΟ ΑΒΕΡΩΦ
 

Μιχαήλ Αναστασίου Τοσίτσας

Μετσοβίτης στην καταγωγή ο Μιχαήλ Τοσίτσας γεννήθηκε στις 3 -1 -1787 . Τα πρώτα βασικά γράμματα τα έμαθε στο Μέτσοβο και σε ηλικία 10 χρονών συνεχίζει τις σπουδές του στην Θεσσαλονίκη, όπου μαθαίνει παράλληλα την τέχνη της γουναρικής στην βιοτεχνία γουναρικών, που διατηρεί εκεί ο πατέρας του Αναστάσιος .
 
Ακολούθως, σε ηλικία μόλις 20 ετών , μαζί με τα άλλα του αδέρφια Νικόλαο, Κωνσταντίνο και Θεόδωρο αναλαμβάνουν την επιχείρηση του πατέρα τους και επεκτείνονται εμπορικά προς την Αίγυπτο , την Ρωσία και την Ιταλία. Ο ίδιος εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια, όπου η οικονομική του ευμάρεια φθάνει στο αποκορύφωμά της .
 

 
Αποκτά τεράστιες καλλιεργήσιμες εκτάσεις από βαμβάκι και τίθεται γενικός επίτροπος και διαχειριστής της γης του Τούρκου ηγεμόνα Μεχμέτ Αλή, του οποίου κερδίζει την συμπάθεια και εύνοιά του. Στις επιχειρήσεις του μετέχει πλέον και ο αγαπημένος του ανιψιός Νικ. Στουρνάρας
 
Υπήρξε ο πρώτος πρόξενος του Νεοελληνικού Κράτους στην Αλεξάνδρεια .
 
Οι δωρεές του Μιχ. Τοσίτσα αρχίζουν να διαδέχονται η μία την άλλη .
 
Στην Αλεξάνδρεια όπου ζει, προσφέρει οικόπεδο και ανεγείρει τον μεγαλοπρεπή Ναό του Ευαγγελισμού. Δημιουργεί Παρθεναγωγείο, Ελληνικό και Αλληλοδιδακτικό Σχολείο , διαθέτει χρήματα για τις ανάγκες σε νεκροταφείο της εκεί ομογένειας , ιδρύει την Τοσιτσιαία Δημοτική Σχολή Αλεξανδρείας στο κτίριο της οποίας στεγάζεται σήμερα τα ομώνυμο Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο και ανακαινίζει το Νοσοκομείο, που είχε οικοδομηθεί προηγουμένως με δωρεά του αδελφού του Θεοδώρου.
 
Κατά την διάρκεια της Επανάστασης και με την βοήθεια της γυναίκας του ενισχύει τον απελευθερωτικό αγώνα με διάφορους τρόπους . Διαθέτει χρήματα για την εξαγορά Ελλήνων σκλάβων αιχμαλώτων της Πελοποννήσου, μετά την επιδρομή του Ιμπραήμ. Αρκετούς από αυτούς τους στέλνει για σπουδές σε ευρωπαϊκές χώρες, φροντίζοντας παράλληλα για την μετέπειτα αποκατάστασή τους.
 
Αφιερώνει σημαντικά χρήματα για αγαθοεργούς και πολιτισμικούς σκοπούς στο Μέτσοβο, ενώ όσον αφορά την μητέρα Ελλάδα δαπανά τεράστια ποσά σε έργα εξωραϊσμού οδών και πλατειών των Αθηνών και χρηματοδοτεί εξίσου πλουσιοπάροχα το φτωχοκομείο Αθηνών , το Αρσάκειο Οικοτροφείο , το Οφθαλμιατρείο , διάφορα Νοσοκομεία , το Ελληνικό Σχολείο της Θεσσαλονίκης κι άλλα .
 
Από τις πιο σημαντικές ευεργεσίες του αποτελεί η διάθεση του ποσού των εκατό χιλιάδων (100.000) γαλλικών φράγκων από την περιουσία του για το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, επηρεαζόμενος και από τον απροσδόκητο θάνατο του αγαπημένου του ανιψιού Νικ. Στουρνάρα , ο οποίος είχε αφήσει την περιουσία του στο ίδιο Ίδρυμα.
 
Αξιοσημείωτη και αξιομνημόνευτη ήταν επίσης η δράση και η προσφορά της συζύγου του Ελένης Τοσίτσα , η οποία με την σειρά της αφιέρωσε αρκετά χρηματικά ποσά στο Αμαλίειο Ορφανοτροφείο , στην Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία για την ανέγερση Αλληλοδιδακτικού Σχολείου και στον καταρτισμό Πανεπιστημιακής Εθνοφυλακής. Μερίμνησε και διέθεσε επίσης οικόπεδα για την ανέγερση κτιρίων του Πολυτεχνείου και του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.

Νικόλαος Στουρνάρας

Ανιψιός των αδελφών Τοσίτσα , ο Νικόλαος Στουρνάρας γεννήθηκε το 1806 στο Μέτσοβο .

 
Ταξιδεύει αρχικά στο Λιβόρνο της Ιταλίας και στη συνέχεια με παρότρυνση των εύπορων θείων του σπουδάζει στο Παρίσι ανώτερες εμποροβιομηχανικές σπουδές.
 

Μετά τις σπουδές του εγκαταστάθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και εργάζεται στον εμπορικό οίκο, που διατηρούν οι θείοι του Τοσίτσας Μιχαήλ , Νικόλαος , Κωνσταντίνος και Θεόδωρος.

 
Οξύς νους , εμπορικό πνεύμα και εργατικότητα χαρακτηρίζουν τον Νικ. Στουρνάρα , ο οποίος γρήγορα διακρίνεται για τις ικανότητές του και τον δυναμισμό του, στοιχεία που του αποφέρουν οικονομική ευμάρεια .
 
 
 
 

Με έντονο το πατριωτικό αίσθημα και γαλουχημένος με την ιδέα της προσφοράς προς τον πλησίον, αλλά και την αναγκαιότητα των Επιστημών και της Παιδείας ως μοχλών ανάπτυξης του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους, αφήνει με την διαθήκη του ολόκληρη την περιουσία του για να κτισθεί στην Αθήνα «λαμπρόν Πολυτεχνείο, όπου θα διδάσκονται οι βάναυσοι και ωραίαι τέχναι».
 

Σημαντικές υπήρξαν επίσης και οι δωρεές που άφησε για την ανέγερση και χρηματοδότηση σχολείων και φιλανθρωπικών ιδρυμάτων τόσο στην ιδιαίτερη πατρίδα του το Μέτσοβο , όσο και στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου .
 
Πεθαίνει νέος σε ηλικία 47 ετών, βυθίζοντας σε βαρύ πένθος τους οικείους του και τον Ελληνισμό γενικότερα .

Κωνσταντίνος Ζάππας

Ο Κωνσταντίνος Ζάππας , πρώτος ξάδερφος του Ευάγγελου Ζάππα , γεννήθηκε κι αυτός στο Λάμποβο της Βορείου Ηπείρου το 1814.

 
Τα πρώτα χρόνια της ζωής του τα περνά στο χωριό του και το 1835 σε ηλικία 21 ετών, κατόπιν προτροπής του ξαδέλφου του, πηγαίνει στην Βλαχιά και πιο συγκεκριμένα στο Βουκουρέστι.
 
Εκεί εργάζεται στην αρχή ως βοηθός του κι αργότερα ως συνέταιρός του.
 
Επιδεικνύοντας εργατικότητα και εμπορικό νου , όχι μόνο διατηρεί αλλά κι αυξάνει την ήδη μεγάλη περιουσία του ξαδέλφου του , της οποίας μάλιστα ορίζεται κληρονόμος και εκτελεστής της διαθήκης του.
 

Η σημαντικότερή του προσφορά όμως υπήρξε, εκφράζοντας παράλληλα και την επιθυμία του ξαδέλφου του Ευάγγελου Ζάππα , η ανέγερση στην Αθήνα του κτιρίου των Ολυμπίων, του γνωστού και περίλαμπρου Ζάππειου Μέγαρου.
 
Τα εγκαίνια μάλιστα έγιναν από τον Βασιλιά Γεώργιο Α' το έτος 1888 , ενώ ο Κωνσταντίνος Ζάππας έγινε δεκτός τόσο από τον Bασιλιά όσο κι από τον Πρωθυπουργό της Ελλάδας Χ. Τρικούπη με ιδιαίτερες τιμές.
 
Πέθανε στο Menton της Γαλλίας το 1892.
 
 

Ζώης Καπλάνης

Ο Ζώης Καπλάνης γεννήθηκε το 1736 στο Γραμμένο της Ηπείρου.

 Σε πολύ μικρή ηλικία μένει ορφανός και από τους δύο γονείς του και τολμά μόνος του έπειτα από πολύ πόνο και κόπο, πεζοπορώντας, να φτάσει στην πόλη των Ιωαννίνων, αναζητώντας καλύτερο μέλλον. Εκεί φιλοξενείται από συγγενείς του, οι οποίοι ασχολούνταν με την τέχνη της γουνοποιίας .  
 

Ο μικρός Ζώης εργάζεται σκληρά δίπλα τους την ημέρα και το βράδυ παρακολουθεί νυχτερινά μαθήματα.

Καταθέτει αρχικά χρήματα στο Αυτοκρατορικό Ορφανοτροφείο Μόσχας, οι τόκοι των οποίων δωρίζονται στο Νοσοκομείο Ιωαννίνων. Αναλαμβάνει τα έξοδα συντήρησης και διδακτηρίων της άπορης Μαρουτσικής Σχολής στην ίδια πόλη και δημιουργεί νέο κτίριο, πιο ευρύχωρο με σύγχρονη βιβλιοθήκη, το οποίο αργότερα παίρνει το όνομά του(Καπλάνειος Σχολή).
 
Ταυτόχρονα θέτει την ίδια Σχολή υπό την κηδεμονία της Εκκλησίας, κατοχυρώνοντάς την με πατριαρχικό συγγίλιο .
 
Καταθέτει εφάπαξ οικονομική βοήθεια στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, συντηρώντας παράλληλα πλήθος εκκλησιών και Μοναστηριών.
 
Με την διαθήκη του , στις 15 Αυγούστου 1806, ορίζει να κατατεθούν "αιωνίως" χρηματικά ποσά για να προικίζονται τα άπορα κορίτσια από τα χωριά Γραμμένο και Τζιουντίλα ( σημερινό Ζωοδόχος) όπως και να συντηρούνται οι άποροι και οι κατατρεγμένοι των ίδιων χωριών.
 
 
Επίσης διέθεσε χρήματα για τους φυλακισμένους της πόλης των Ιωαννίνων και την χρηματοδότηση των περίφημων εκκλησιαστικών σχολών της Πάτμου και της Αθωνιάδος του Αγίου Όρους.Όρισε ακόμη να προικίζονται άπορα κορίτσια των Ιωαννίνων, ενώ ένα σεβαστό ποσό κατατέθηκε για την χρηματοδότηση του Νοσοκομείου της Νίζνας της Ρωσίας.
 
Πέθανε το 1806 σε ηλικία 70 ετών και δίκαια χαρακτηρίστηκε ως Εθνικός Ευεργέτης.

Απόστολος Αρσάκης

Γεννήθηκε στην Χοταχόβα Κορυτσάς της Βορείου Ηπείρου το 1792 .

 Ήταν γιος του Κυριάκου Αρσάκη , ο οποίος ήταν ξάδερφος με τους αδελφούς Τοσίτσα.

 Σε ηλικία 12 ετών στέλνεται από τον πατέρα του για σπουδές στο Βουκουρέστι δίπλα στον θείο του Γεώργιο, ο οποίος δραστηριοποιείται με το εμπόριο, για να συνεχίσει τις σπουδές του αργότερα στη Βιέννη, όπου διδάσκεται τα Ελληνικά γράμματα (ο ίδιος ήταν βλαχόφωνος) από τον δάσκαλο του γένους Νεόφυτο Δούκα .
 

Στη συνέχεια σπουδάζει Ιατρική στη Σχολή της Χάλλης στη Σαξονία και το 1813 ανακηρύσσεται χειρουργός και διδάκτορας της Ιατρικής.

 
 
Η αγάπη του για την σκλαβωμένη από τους Τούρκους πατρίδα του είναι τέτοια, που σε ηλικία 19 μόλις ετών γράφει βουκολικό ειδύλλιο σε δωρική διάλεκτο «κατ΄ απομίμηση του Θεοκρίτου» , προσπαθώντας να πείσει τον γνωστό στρατηλάτη της εποχής Μέγα Ναπολέοντα  να βοηθήσει στην απελευθέρωση των Ελλήνων .
 
Ασκεί το επάγγελμα του Ιατρού και γνωρίζει καθολική αποδοχή από τον επιστημονικό κόσμο της Ευρώπης, με την διατριβή του «Περί του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού των ιχθύων». Η διατριβή αυτή θεωρήθηκε ότι προάγει την συγκριτική ανατομία και μεταφράσθηκε σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες .
 
Το 1814 εγκαθίσταται στο Βουκουρέστι έχοντας στο ενεργητικό του σημαντικό συγγραφικό έργο ως επιστήμονας
 
Παράλληλα , απολαμβάνοντας την αποδοχή του κόσμου, ασχολείται με την πολιτική
 
Το1822 εισέρχεται στη διπλωματική υπηρεσία του ηγεμόνα της Βλαχίας, ενώ την περίοδο 1836-1839 διατελεί γραμματέας επικρατείας του ηγεμόνα της Βλαχίας Αλέξανδρου Γκίκα.
 
Το 1857 εκλέγεται βουλευτής για πρώτη φορά και χρηματίζει μέλος τετραμελούς επιτροπής, η οποία ως έργο έχει την ένωση της Βλαχίας & Μολδαβίας, οι οποίες στη συνέχεια θα αποτελέσουν την Ρουμανία.
 
Αξιοσημείωτο είναι ότι η σχετική πράξη για την δημιουργία της σημερινής Ρουμανίας φέρει και την υπογραφή του ως “Apostolo Arsaki”.
 
Το 1860 διορίζεται Υπουργός Εξωτερικών της Ρουμανίας και  1862 εκτελεί χρέη Πρωθυπουργού της Ρουμανίας για βραχύ χρονικό διάστημα, αντικαθιστώντας τον δολοφονημένο πρωθυπουργό Μπάρμπο Καρατζίου.
 
Η ευεργετική του δράση έχει ξεκινήσει όμως μια δεκαετία πριν.
 
Ένθερμος υποστηρικτής των δικαιωμάτων των γυναικών και της συμμετοχής τους στα δημόσια, σε μια εποχή που οι δυσκολίες της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας στην Αθήνα είναι τέτοιες που αδυνατούν στην εύρεση χρημάτων για την ανέγερση των κτιρίων της, ο Απόστολος Αρσάκης κάθε άλλο παρά αδρανής μένει.
 
Το 1850 πραγματοποιεί την πρώτη του δωρεά στην Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία και η αρχή των Αρσακείων Σχολείων είναι γεγονός.
Με δικές του δαπάνες συμβάλλει στην αποπεράτωση του Μεγάρου της οδού Πανεπιστημίου της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, το οποίο φέρει το όνομα του και αργότερα το 1866 και το 1871 διαθέτει ιδιαίτερα μεγάλα ποσά για την απρόσκοπτη λειτουργία και συντήρησή του.
Παράλληλα δωρίζει σημαντικά ποσά για την ανέγερση σχολείων και εκκλησιών στην ιδιαίτερη πατρίδα του .
 Πεθαίνει σε ηλικία 82 ετών το 1874 στο Βουκουρέστι.
 
 

Γεώργιος και Σίμων Σίνας

Η πρώτη αναφορά στην οικογένεια και στο όνομα Σίνα , σύμφωνα με τον διαδικτυακό τόπο της Ουγγρικής Πρεσβείας στην Ελλάδα, απαντάται στα μέσα του 18ου αι., όταν ο Γεώργιος Σίνας ο Πρεσβύτερος, ο οποίος καταγόταν από την Μοσχόπολη της Βορείου Ηπείρου, γνωστό εμπορικό κέντρο της εποχής, έκανε εμπόριο μεταξύ της ιδιαίτερης πατρίδας του με την Βιέννη , τη Βούδα και την Πέστη. Μετά τον θάνατό του τον διαδέχεται στις επιχειρήσεις του ο γιος του Σίμων .

Ο Σίμων Σίνας γεννήθηκε κι αυτός στη Μοσχόπολη της Βορ. Ηπείρου το 1753 . 

 Ο Σίμων Σίνας διακρινόταν για την καλή του ανατροφή και για την μόρφωσή του . Σπούδασε Φιλοσοφία, Ιστορία και Οικονομικά, ενώ γνώριζε να ομιλεί, εκτός από τα Ελληνικά, Ουγγρικά και Γερμανικά . Χειριζόταν επίσης άψογα τον λόγο στην αγγλική και γαλλική γλώσσα. ΄Eτρεφε ιδιαίτερη συμπάθεια για την Ουγγαρία .
 

 
Ενίσχυσε με τεράστια ποσά «που θα ζήλευαν και οι Ούγγροι αριστοκράτες» την ανέγερση του Εθνικού Θεάτρου, της Βασιλικής του Αγ. Στεφάνου και της Ακαδημίας Εικαστικών Τεχνών.

 
 
 Υπήρξε ο μεγαλύτερος χορηγός του μεγάρου της Ουγγρικής Ακαδημίας Επιστημών, η οποία σε αναγνώριση της προσφοράς του στον Ουγγρικό πολιτισμό το 1858 τον εκλέγει μέλος του Δ.Σ. της Ακαδημίας.

 Με δικές του εξ’ ολοκλήρου δαπάνες ολοκληρώνεται η ανέγερση του Αστεροσκοπείου Αθηνών και μαζί με την σύζυγό του Ιφιγένεια βοηθά στην αποπεράτωση του Μητροπολιτικού Ναού της Αθήνας.
 

 
Ανεγείρει την Ακαδημία Αθηνών, που ονομάστηκε Σιναία κι ενισχύει με μεγάλα ποσά τη Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία, ενώ βοηθά παράλληλα πλήθος νέων να σπουδάσουν στην Ευρώπη.

 
 
   Διατελεί πρεσβευτής της Ελλάδας στη Βιέννη και τιμάται από τον Βασιλέα των Ελλήνων Όθωνα με τον Σταυρό των Ανώτερων Ταξιαρχών.
 
Πέθανε το 1876.
 
 

Γεώργιος Χατζηκώστας

Ο Γεώργιος Χατζηκώστας γεννήθηκε στα Ιωάννινα το 1753 και ήταν παντρεμένος με την Αικατερίνη Μελαχρινού με την οποία απέκτησε 8 παιδιά.

Τα πρώτα μαθητικά του χρόνια σπούδασε στα Γιάννενα, κοντά στους περίφημους δασκάλους της εποχής Μπαλάνους και στη συνέχεια φεύγει για την Κωνσταντινούπολη.
Εκεί δραστηριοποιείται με το εμπόριο πολύτιμων ειδών, για να μετακομίσει το 1815 στη συνέχεια και να εγκατασταθεί τελικά στην Μόσχα μετά τον θάνατο του αδελφού του.
 

 
Στην Μόσχα καταλυτική είναι η γνωριμία του με τους ήδη γνωστούς και οικονομικά εύπορους Ηπειρώτες αδερφούς Ριζάρη και Ζωσιμάδες .
 
 
 

Η αγάπη για την ιδιαίτερη πατρίδα του , τα Ιωάννινα , είναι τέτοια, που μετά το 1840 αναλαμβάνει την αποπεράτωση των Ιερών Ναών του Αγίου Νικολάου Αγοράς και του Αγίου Αθανασίου .
 
Ανεγείρει επίσης προς ανακούφιση των πασχόντων Νοσοκομεία στα Ιωάννινα και στο Μεσολόγγι, τα οποία φέρουν το όνομά του.
 
Βοηθά επίσης οικονομικά κάθε έκδοση βιβλίου, που έχει σχέση με τον Διαφωτισμό και ενισχύει οικονομικά σχολεία, αλλά και απλούς φτωχούς πολίτες.
 
Η ευεργετική του δράση απλώνεται και στην πόλη των Αθηνών, όπου ανεγείρει το ορφανοτροφείο αρρένων, ορίζοντας ισόβιο Πρόεδρό του τον επίσης γνωστό Ηπειρώτη Τραπεζίτη και Ιδρυτή της Εθνικής Τραπέζης της Ελλάδος Γεώργιο Σταύρου.

Πέθανε το 1845.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Ιωάννης Μπάγκας (ή Πάγκας)

Ο Ιωάννης Μπάγκας ( ή Πάγκας ) γεννήθηκε το 1814 στην Κορυτσά της Βορείου Ηπείρου .

Έμπορος στο επάγγελμα, ο Ιωάννης Μπάγκας κατέχει ιδιαίτερη θέση ανάμεσα στον κατάλογο των Ηπειρωτών για τον λόγο ότι αφήνει όλη του την περιουσία «δια έργα εθνωφελή ή φιλάνθρωπα» καθώς βρίσκεται ο ίδιος εν ζωή, κρατώντας ένα μικρό ποσό για τον εαυτό του ίσα – ίσα για να μπορεί να συντηρείται .
 

Σε νεαρή ηλικία εγκαταλείπει την πατρίδα του και κατοικεί στην αρχή στη Θήβα και στη συνέχεια στην Χαλκίδα, όχι όμως για μακρύ χρονικό διάστημα.
 
Ακολουθούν ως νέοι τόποι εγκατάστασης η Αίγυπτος , η Ρουμανία και τέλος η Αθήνα .
 

 
Οξύς νους και εργατικός χαρακτήρας , ο Ιωάννης Μπάγκας αποκτά μεγάλη περιουσία, την οποία αρχίζει να διαθέτει αρχικά στην ιδιαίτερη πατρίδα του.
 
Έτσι το 1887-88 προσφέρει σημαντική χορηγία για την ομαλή λειτουργία της Ελληνικής Σχολής στην Κορυτσά , για τον εμπλουτισμό της βιβλιοθήκης της και την πληρωμή των διδακτηρίων.
 
Οικοδομεί επίσης ένα κτιριακό μέγαρο στο κέντρο της Αθήνας στην πλατεία Ομονοίας , που στα χρόνια που ακολουθούν γίνεται ξενοδοχείο , το γνωστό «Μέγας Αλέξανδρος».
 
Στις 16 Αυγούστου 1889 δωρίζει επίσημα με συμβολαιογραφική πράξη ολόκληρη την περιουσία του στο  ελληνικό κράτος, κρατώντας μόνο 1.000 δραχμές τον μήνα για την συντήρησή του.
 
Δωρίζει ακόμη στο Ελληνικό Δημόσιο την οικία του στην Αθήνα , έργο του γνωστού αρχιτέκτονα της εποχής Τσίλλλερ, καθώς και ένα κτιριακό μέγαρο, που φέρει την ονομασία «Μπάγκειον».
 
Πέθανε σε ηλικία 81 ετών στην Αθήνα .

Γεώργιος Σταύρου

Γιος του Ιωάννη Σταύρου, προεστού της πόλης των Ιωαννίνων , ο Γεώργιος Σταύρου γεννήθηκε στην ομώνυμη πόλη το 1787, όπου και σπούδασε στα πρώτα χρόνια της μαθητικής ζωής του.
 

Δάσκαλοί του οι περίφημοι λόγιοι της εποχής του Μπαλαναίοι και Ψαλίδας .
 
Ακολούθως έφυγε για την Βιέννη, όπου συνέχισε τις σπουδές του στην Περίφημη τότε Εμπορική Σχολή της Βιέννης .
 

Το 1811 αναλαμβάνει την διεύθυνση του Εμπορικού γραφείου, που διατηρούσε ο πατέρας του και ανέρχεται γρήγορα σε ιδιαίτερη οικονομική μορφή του Ελληνισμού στο Εξωτερικό .
 

Ταυτόχρονα μεριμνά για την ανέγερση οικοτροφείου Αρρένων στα Ιωάννινα και ενισχύει με σημαντικά ποσά μοναστήρια , εκκλησίες και βοηθά τους φτωχούς και τους ηλικιωμένους, χρηματοδοτώντας Νοσοκομεία και γηροκομεία .
 
Πέθανε το 1869.

Ιωάννης Δομπόλης

Ο Ιωάννης Δομπόλης γεννήθηκε το 1769 στην Πετρούπολη.

Ηπειρώτης στην καταγωγή από το χωριό Κρετσούνιτσα της επαρχίας Κουρέντων και γιος του Τριαντάφυλλου Δομπόλη, ο Ιωάννης έμαθε τα πρώτα του ελληνικά γράμματα στη γεννέτηρά του , την Πετρούπολη.
 
Παράλληλα μαθαίνει γαλλικά και ρωσικά.
 

Επαγγελματικά ασχολείται με το εμπόριο και με διάφορες τραπεζικές επιχειρήσεις , μεγαλώνοντας έτσι την ήδη μεγάλη περιουσία του πατέρα του.
 

Από τις σημαντικότερες προσφορές του στο Έθνος υπήρξε αυτή της διάθεσης του συντριπτικά μεγαλύτερου μέρους της περιουσίας του για την ανέγερση και συντήρηση στην πρωτεύουσα του Ελληνικού Κράτους νέου Ιδρύματος Ανώτατης Εκπαίδευσης, το οποίο θα ονομαζόταν προς τιμή του πρώτου Κυβερνήτη της Χώρας μας Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο.
 

Ελπίδα μάλιστα του ευεργέτη ήταν το νέο Πανεπιστήμιο να ανεγερθεί στην Κωνσταντινούπολη, η οποία ήλπιζε κατά την εκτέλεση της διαθήκης του ότι θα ήταν η πρωτεύουσα του Ελληνικού Κράτους.
 
Επειδή κάτι τέτοιο δεν έγινε και στην Αθήνα υπήρχε ήδη το Εθνικό Πανεπιστήμιο , το έτος 1911 το Πανεπιστήμιο της Αθήνας, για να κληρονομήσει την τεράστια περιουσία του Ιωάννη Δομπόλη , διχοτομείτε σε δύο «τύποις» ανεξάρτητες νομικά οντότητες, το Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον, στο οποίο υπάγονταν οι θεωρητικές σχολές και στο Εθνικόν Πανεπιστήμιον, στο οποίο υπάγονταν οι θετικές σχολές.
 
Ακολούθως το 1932 τα δύο νομικά πρόσωπα συγχωνεύθηκαν ξανά και το ίδρυμα μετονομάστηκε σε « Αθήνησι Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον», ονομασία που διατηρεί σχεδόν αναλλοίωτη μέχρι και σήμερα, ανακηρύσσοντας παράλληλα και τον Ιωάννη Δομπόλη σε Μέγα Ευεργέτη του.

Αδερφοί Ζωσιμάδες

Γιος του Ιωάννη Ζωσιμά ο Παναγιώτης Ζωσιμάς , έμπορος από το Γραμμένο της περιοχής Κουρέντων των Ιωαννίνων και κάτοικος Ιωαννίνων, αφού έρχεται σε γάμου κοινωνία με την Μαργαρίτα το γένος Μιχ. Τσουκαλά, άρχοντα της πόλης, αποκτά εννέα παιδιά . Την Αλεξάνδρα , τον Ιωάννη , τον Αναστάσιο, την Ζωϊτσα , τον Θεοδόσιο, τον Νικόλαο, τον Ζώη, τον Μιχαήλ και την Αγγελική.
 
Οι θυγατέρες ακολουθούν, ως πρέπον για την εποχή εκείνη, τον έγγαμο βίο , ενώ τα αγόρια αφού μαθητεύουν στην Μπαλαναία Σχολή και λαμβάνουν τις στοιχειώδεις γνώσεις, επιδίδονται εν συνεχεία από νεαρή ηλικία κατά βούληση του πατρός τους στο εμπόριο, τομέα όπου ο ίδιος διέπρεπε. Η αγάπη μάλιστα για τα τέκνα του και η προσπάθειά του να τα γαλουχήσει από την νηπιακή τους ηλικία με χριστιανικές και ηθικές αρχές τον έκανε να μεταφέρει το κέντρο των εμπορικών του επιχειρήσεων από το Βουκουρέστι στα Ιωάννινα.
 

 
Σε νεαρή ηλικία οι αδελφοί Ζωσιμάδες ξενιτεύονται ως έμποροι. Οι μεν Θεοδόσιος, Νικόλαος και Μιχαήλ στο Λιβόρνο της Ιταλίας , οι δε Ιωάννης , Αναστάσιος και Ζώης στην Νίζνα της Ρωσίας, γνωστό εμπορικό κέντρο ευρωπαϊκών και aσιατικών προϊόντων .
 
Δυστυχώς γι’ αυτούς σε νεαρότατη ηλικία , μόλις 19 ετών, πεθαίνει ο μεγάλος τους αδερφός Ιωάννης.
 
Όλα τα αδέλφια επιδίδονται με ιδιαίτερη επιτυχία στο εμπόριο, εφαρμόζοντας ως πολιτική των δραστηριοτήτων τους την εμπορία ειδών και πώλησής τους όχι στον τόπο όπου παράγονται, αλλά σε τόπους ιδιαίτερα μακρινούς, όπου η αξία των εμπορευμάτων ήταν πολλαπλώς ανώτερη . Έτσι τα προϊόντα της Ασίας και ιδιαίτερα τα μεταξωτά τα πουλούσαν στην ανεπτυγμένη Ευρώπη και αντίστροφα τα προϊόντα της Δύσης και της Ρωσίας στα ενδότερα της Ασιατικής Ηπείρου.
 

Μετά τον θάνατο του Μιχαήλ σε ηλικία 47 ετών στο Λιβόρνο όπου χρημάτισε και πρόξενος της Ιονίας Πολιτείας , μένουν στη ζωή οι αδελφοί Νικόλαος, Αναστάσιος και Ζώης, κάτοικοι όλοι Ρωσίας οι οποίοι συνεχίζουν με την ίδιο ζήλο το πολύτιμο εθνωφελές έργο τους , ενισχύοντας τη λειτουργία Σχολείων.
 
Εκδίδουν και μοιράζουν δωρεάν ελληνικά βιβλία, των οποίων οι εκδόσεις μαζί με εκείνες της ελληνικής βιβλιοθήκης του Κοραή χρηματοδοτημένες κι αυτές από τους ίδιους, θα φτάσουν συνολικά τις εξήντα.
 
Ανεγείρουν και επισκευάζουν ναούς και επιχορηγούν πνευματικά και φιλανθρωπικά ιδρύματα.

 
 
Το 1819 πεθαίνει στη Νίζνα και ο Αναστάσιος .

  
Μετά και τον θάνατο του Ζώη , απομένει μόνος ο Νικόλαος, που βρίσκεται την εποχή αυτή στη Μόσχα. 

Απ' εδώ και για την υπόλοιπη ζωή του κατευθύνει το πλήθος των ευεργεσιών προς τη γενέτειρά του κυρίως πατρίδα, τα Ιωάννινα .
 
Ιδρύει τη Ζωσιμαία Σχολή και το φερώνυμο Γηροκομείο.
 
Ανοικοδομεί και διακοσμεί λαμπρά τις καταστραμμένες εκκλησίες και ελεεί πλουσιοπάροχα φτωχούς και αρρώστους.
 
 Το 1842 πεθαίνει και ο τελευταίος Ζωσιμάς στη Νίζνα, σε ηλικία 83 χρονών περίπου, μετά από μακρά και επώδυνη αρρώστια.

 
 
 Η προσφορά τους στο Γένος και στα Γράμματα με μία λέξη : α ν υ π ο λ ό γ ι σ τ η!

« Όθων ελέω Θεού Βασιλεύς της Ελλάδος.
Επειδή εξέλιπεν ο τελευταίος της Ζωσιμαίας Αδελφότητος Νικόλαος Ζωσιμάς
Διατάσσομεν
     Χάριν των μεγάλων χρηματικών ουσιών τε και προσπαθειών τας οποίας κατέβαλεν η Αδελφότης αύτη υπέρ του φωτισμού και της Αναγεννήσεως της Ελλάδος τριών ημερών πένθος δια τους καθηγητάς και τους μαθητάς των Γυμνασίων και λοιπών σχολείων του Κράτους. Το πένθος θέλει αρχίσει εις την πρωτεύουσαν από την Πέμπτην του τρέχοντος μηνός και εις τας επαρχίας άμα κοινοποιηθή το παρόν διάταγμα.      
 
Ο επί των εκκλησιαστικών κ.λ.π. Γραμματεύς της Επικρατείας επιφορτίζεται την εκτέλεσιν του παρόντος διατάγματος.
         Εν Αθήναις τή 4/16 Απριλίου 1842 »
 

Αποσπάσματα από την διαθήκη του τελευταίου των Ζωσιμάδων

Αποσπάσματα από την διαθήκη του Νικολάου Ζωσιμά ( συντάχτηκε στις 18 Μαρτίου 1841 )

 Στο όνομα Της Αγίας και Ομοουσίου και αδιαιρέτου Τριάδος , Του Πατρός και Του Υιού και Του Αγίου Πνεύματος, Αμήν.

… έχοντας με θεϊκή ευσπλαχνία, σώο το νου και υγιή τη σκέψη μου, όλες τις αισθήσεις μου, επειδή φοβάμαι το άδηλο και απρόοπτο του θανάτου, αποφάσισα, με δική μου θέληση και ελεύθερη γνώμη, με την παρούσα διαθήκη μου, να τακτοποιήσω όλη την κοινή, με τους μακαρίτες αδελφούς μου, και αμέριστη περιουσία, που μας χάρισε σε τούτο το μάταιο βίο, η άπειρη ευσπλαχνία του Παναγάθου Θεού, με τους προσωπικούς μας μόχθους και ιδρώτα. Αυτής της περιουσίας έμεινα εγώ μόνος, νόμιμος και τέλειος κληρονόμος επιθυμώ δε απλά να την ονομάζω δική μας.

… η οικοδομή του Σχολείου να γίνει όσο το δυνατόν πιο ευρύχωρη και να έχει όλα τα επί μέρους κτίσματα που είναι αναγκαία, ιδιαίτερα δε την βιβλιοθήκη και το αρχείο αυτού. Σ’ αυτό το Σχολείο επιθυμώ, ανάμεσα στους άλλους δασκάλους να διορισθεί και δάσκαλος ιερωμένος, γνώστης της ελληνικής γλώσσας, να παραδίδει την Ιερά Γραφή και Κατήχηση της Ορθοδόξου Πίστεώς μας σε όλους τους μαθητές. Καλόν είναι να διδάσκονται και άλλες γλώσσες και όσες από τις Επιστήμες και τις Ελεύθερες τέχνες θεωρηθούν από τους Εφόρους πιο αναγκαίες, και αρκούν τα εισοδήματα του Σχολείου.
  

…όσα χρήματα μείνουν από την εκκαθάριση των ετησίων τόκων, να ξοδευτούν για την διατροφή τόσων υποτρόφων μαθητών για όσους επαρκούν τα χρήματα που περισσεύουν.
 
…οι υπότροφοι αυτοί μαθητές να κατάγονται από τα Ιωάννινα και τα γύρω χωριά, να είναι οι πιο πτωχοί αλλά ευφυείς και ενάρετοι.
 
…αφήνω εκ μέρους της Ζωσιμαίας Αδελφότητος, για ωφέλεια του κοινού Νοσοκομείου Ιωαννίνων ένα γραμμάτιο του Αυτοκρατορικού Ορφανοτροφείου της Μόσχας.
 
…αφήνω επίσης εκ μέρους των Αδελφών Ζωσιμαδών για να παντρεύονται είκοσι πέντε (25) πτωχά και ορφανά κορίτσια, τα μεν είκοσι από την πόλη των Ιωαννίνων τα δε πέντε από τα περίχωρα των Ζαγορίων.
 
…αφήνω επίσης εκ μέρους των Αδελφών Ζωσιμαδών για τους πτωχούς των Ιωαννίνων και για γνωστά και ξεπεσμένα σπίτια, ένα γραμμάτιο του Αυτοκρατορικού Ορφανοτροφείου της Μόσχας.
 
…προσφέρω για το φτωχοκομείο που συστάθηκε από μας στα Ιωάννινα για είκοσι ή τριάντα ανθρώπους πτωχούς, γέροντες και γερόντισσες, αδύνατους και σακάτηδες.
 
…προσφέρω επίσης. για την εξαγορά φυλακισμένων για χρέη, πτωχών και δυστυχισμένων ανθρώπων.
 
…προσφέρω επίσης εκ μέρους της Ζωσιμαίας Αδελφότητος για την αναγκαία ανακαίνιση και τον στολισμό των δύο εκκλησιών στα Ιωάννινα (αναφέρεται ο Άγιος Νικόλαος ο Θαυματουργός και η Αγία Μαρίνα), που κάηκαν σε καιρό ανωμαλίας.
 
…προσφέρω επίσης εκ μέρους της Ζωσιμαίας Αδελφότητος στην εδώ Κοινότητα δηλαδή το Γραικικό Μαγιστράτο της Νίζνας ένα γραμμάτιο για να τα χρησιμοποιούν όταν κάνουν διόρθωση της Εκκλησίας, για να μνημονεύονται τα ονόματα των γονέων μου, των αδελφών μου και το δικό μου στην Ιερά Προσκομιδή, για τον φύλακα του Κοιμητηρίου, το νεωκόρο της εκκλησίας και να προικίζονται πτωχά κορίτσια.
 
…επίσης θέλω οι προαναφερόμενοι κύριοι Επίτροποί μου να τοποθετήσουν στο Αυτοκρατορικό Ορφανοτροφείο της Μόσχας … στο όνομα των πέντε εκκλησιών και εφημερίων στα Ιωάννινα, του Αγίου Αθανασίου της Μητροπόλεως, του Αγίου Νικολάου του Θαυματουργού, της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου, της Αγίας Μαρίνης και της Περιβλέπτου. Ο τόκος από αυτό το ποσό να αποστέλλεται κάθε χρόνο στον Προεστό των Ιωαννίνων και τους επιτρόπους των πέντε αυτών εξωκλησιών και τα μεν μισά να δίδονται για κεριά και λάδι στις εκκλησίες και τα υπόλοιπα αναλογικά στους εφημέριους των εκκλησιών για μνημόσυνο των γονέων μας, της Ζωσιμαίας Αδελφότητος και των συγγενών τους.
 
…επίσης προσφέρω εκ μέρους της Ζωσιμαίας Αδελφότητος για το Ορφανοτροφείο και το Ελληνικό Σχολείο της Πάτμου.
 
…επίσης αφήνω …για την κηδεία μου, για μνημόσυνά μου μέχρι τους τρεις χρόνους. ..... Όσα μετρητά ήθελαν βρεθεί στο κομοδίνο μου να τα χρησιμοποιήσουν για τον ενταφιασμό μου ...... και να δώσουν σε όλες τις εκκλησίες της Νίζνα και στα δύο μοναστήρια.
 
...... παρακαλώ τους κυρίους Γενικούς Επιτρόπους να ορίσουν να τυπωθούν τα Κυριακοδρόμια του Ευαγγελίου και των Αποστόλων από χίλια διακόσια αντίτυπα και να μοιραστούν δωρεάν στο Γένος σε πόλεις και χωριά.
 
Ιδού με την βοήθεια της Θείας Χάριτος τελείωσα τη διαθήκη μου γραμμένη σύμφωνα με την δική μου γνώμη, θέληση και ευχαρίστηση.